‘Rolling Stone’, een object dat je in Helmond tegen kunt komen maar dat je misschien niet zomaar kunt plaatsen. Geen fiets, geen kar, maar een groot, hoekig kunstobject van hout en staal. 140 kilo zwaar en allesbehalve onopvallend.
Van expositie naar zwerver
Falling Stones is de oorspronkelijke naam van het werk. Uit de handen en het brein van kunstenaar Art van Triest, en gemaakt voor de expositie Being on the Grid, waarin Art onderzoekt hoe onze behoefte aan orde botst met de werkelijkheid. Het object lijkt op een strak geconstrueerd element dat net uit balans is geraakt: een vorm die kantelt, schuurt en zich niet netjes laat inpassen in het grid waaruit het lijkt te komen. Dat maakt het ook zo’n eigenzinnig werk. Een sculptuur die laat zien dat systemen kunnen wankelen.
Maar na de expositie in de Cacaofabriek had het geen vaste plek meer. Te groot om zomaar ergens neer te zetten, te bijzonder om te laten verdwijnen. Ontmantelen dreigde zelfs. Daar haakte Helmondse kunstenaar Maurice van Venrooij aan. “Ik vind het gewoon echt een gaaf object”, aldus Maurice. Art verbaasde zich erover dat Maurice steeds nieuwe plekken weet te vinden. In plaats van een eindpunt, werd het juist een nieuw begin. Maurice adopteerde het werk en bedacht Rolling Stone: een project waarbij het kunstwerk niet stilstaat, maar door Helmond blijft zwerven. Van plek naar plek, steeds opnieuw in een andere context. En dat zwerven gebeurt niet geruisloos.
Kunst die je overkomt
Wie het object tegenkomt ziet niet alleen het werk, maar ook de beweging. Het verplaatsen zelf is onderdeel van het project. Letterlijk met de hand, door de stad, langs straten en pleinen waar je normaal gesproken niet snel kunst verwacht. En daar gebeurt iets.
"Als je naar een museum gaat ben je ingesteld op een kunstervaring. Nu niet,” zegt Maurice. “Een bezoekje aan de supermarkt wordt ineens ingekleurd met iets onverwachts.” Onderweg is er veel aandacht. Kinderen komen even kijken. Soms staan mensen op straat stil om een filmpje te maken of vragen ze wat je aan het doen bent. Medewerkers van de gemeente vroegen zelfs of Maurice de Rolling Stone door het Huis voor de Stad wilde rollen en in een kantoor onderbraken mensen een overleg om te kijken en te zwaaien. “Ze kijken even op vanuit hun dagelijkse routine. Dat is al heel mooi. Soms doen mensen ook wel alsof het er niet is, en dat is ook prima. Kunst hoeft niet iedereen te raken."
Art: "Je ziet het hier op de campus ook gebeuren. Mensen die langslopen en omdraaien om nog eens te kijken. Wat is dit, wat doet het hier? Even andere gedachten dan je dagelijks hebt. Het werk overkomt je even.” Dat is precies waar Rolling Stone het verschil maakt. Niet iedereen stapt een museum binnen, maar kunst die je onderweg tegenkomt, vraagt niets van je behalve een blik. Misschien verwondering, misschien verwarring, misschien helemaal niets. En ook dat is goed.
Grip
Onder die ogenschijnlijke eenvoud zit een gelaagd idee. Het is dan ook geen toeval dat deze twee kunstenaars samen dit project dragen. Hun werk deelt eenzelfde spanning.
Maurice maakt schilderijen en muurschilderingen. "Vanuit een strak zelfopgelegd systeem bouw ik mijn schilderijen laag voor laag op, maar het is de menselijke hand die het uitvoert. Met alle onvermijdelijke afwijkingen tot gevolg. Die imperfecties zijn voor mij geen fout maar een voorwaarde om een tegenwicht te bieden aan de doctrine van een te rigide systeem."
Art denkt en filosofeert met zijn handen. "Als kunstenaar wil ik het 'normaal' oprekken. Laten merken dat we niet altijd conclusies nodig hebben." In zijn werk speelt de manier waarop wij de wereld proberen te ordenen een grote rol. "We maken systemen, structuren en kaders om grip te krijgen op wat eigenlijk niet volledig te vangen is. Falling Stones schuurt precies op dat punt." Tussen controle en het loslaten daarvan. Tussen strak en weerbarstig.
Dat is waar Rolling Stone over gaat. Doordat het werk blijft bewegen, blijft die spanning zichtbaar. Het wil niet alleen bekeken worden, maar ervaren.
Kunst op onze campus
De komst van Falling Stones naar de Brainport Human Campus voelde logisch. Een plek waar dagelijks wordt nagedacht over de relatie tussen mens en werk, en waar de menselijke maat centraal staat. Niet het systeem als uitgangspunt, maar de mens zelf.
Ook de relatie tussen kunst en de werkplek is hier doordacht. Kunst creëert een inspirerende omgeving. Het stimuleert om op nieuwe manieren te kijken en kan helpen bij het vinden van innovatieve oplossingen. Het daagt uit tot andere gesprekken, nieuwe verbindingen en kan zelfs bijdragen aan stressreductie.
Maurice hoopt hier vooral op een kort moment: een glimlach, een gedachte, een grap over een ruimteschip of zwerfkei. “Het staat mensen helemaal vrij er iets bij te denken, over te voelen of van te vinden. Maar ik hoop dat ik ze verras. Ik zeg vaak over mijn eigen werk dat ik de helft van het werk heb gedaan. Ik heb het bedacht en gemaakt. De ander, de toeschouwer, mag de andere helft doen.
Ik wil vooral mensen op een onverwacht moment in aanraking laten komen met kunst. Of eigenlijk niet eens per se met kunst, maar een ongepland moment creëren. Als ze na het zien van het werk met een glimlach verdergaan, is het project geslaagd.“
Zo krijgt het kunstwerk op de campus bijna een extra laag: het nodigt uit om anders te kijken, zonder iets te hoeven begrijpen.
Nooit af en altijd onderweg
Voor bewoners, bezoekers en iedereen die hier rondloopt, is het vooral een onverwachte gast. Eentje die even blijft, iets losmaakt en daarna weer verder trekt. Maurice: “Mijn doel was om het object zo lang mogelijk 'in leven' te houden. Het zou mooi zijn als het nog een tijd in Helmond mag zijn en er misschien wel een bijzondere status krijgt. Niets officieels, maar een klein beetje onderdeel wordt van de Helmondse identiteit.”
In augustus gaat de Rolling Stone dan ook naar het Carolus Borromeus College. Leerlingen komen het dan weer op de Brainport Human Campus ophalen. En daar draait het om. Het werk is nooit af, nooit op één plek thuis. Het leeft juist door te bewegen, door nieuwe contexten en nieuwe ontmoetingen. En ergens in Helmond, op een volgende plek, begint dat verhaal gewoon weer opnieuw.